السيد الطباطبائي
54
رسالت تشيع در دنياى امروز ( گفت و گويى ديگر با هانرى كربن ) ( فارسى )
حقيقت است كه در اذهان مردم تغيير قيافه داده به نحو حلول و اتحاد اخذ نشود و در نتيجه « لاهوت » نامحدود و نامتناهى بودن خود را از دست ندهد ، صورت ذهنى لاهوت در افكار ما اگر به نحو حق و صواب هم جلوه كند ذات پاك خداوندى از آن معناى محدود متناهى بزرگتر است . روى همين اصل قرآن كريم با كمال صراحت مىگويد : « لاهوت نامتناهى و به همه چيز محيط است و هرگز محدود و محاط نمىشود » 8 چنان كه ملك و حكومت مطلقه از مختصّات لاهوت است و هيچ شريكى در آفرينش و ايجاد و همچنين در تدبير و اداره عالم و همچنين در مصدريت حكم ندارد . 9 قانون علت و معلول عمومى اگر چه هستى اشياء را به همديگر ارتباط مىدهد و معلول را در وجود خود نيازمند علت قرار مىدهد و معارف اسلامى همين معنا را تصديق دارد ، لكن هرگز علل را در كار خودشان استقلال تام نمىدهد ، بلكه خداست كه علت و معلول و رابطه معلول به علت و تفوّق علت بر معلول را به وجود آورده ، فوق همه حكومت مىكند . نظام هستى پيوسته در گردش مىباشد و به واسطهء ارتباط و اتحادى كه اشياء ميان خود دارند ، نظام متقنى به وجود مىآيد ، ولى خداست كه اين نظام را به دنبال ارتباطى كه در ميان اشياء حكمفرماست ، به وجود آورده و به راه انداخته در اثر وى هر چيز را به سوى مقاصد ويژهء خلقت خودش سوق مىدهد . زندگى اجتماعى بشر بدون يك سلسله احكام و مقرراتى قابل دوام نيست ، ولى به نظر اسلام تنها خداست ( عزّ و جل ) كه حكم وى مطاع است ، زيرا مالكيت حقيقتى از آن اوست و كسى جز او نمىتواند در آفريدههاى او هيچ گونه تصرف حكمى نمايد ، مگر با اذن او ، پس هر حكمى را كه او صادر كرد يا حكم صادرى را تنفيذ و امضا كرد ، « واجبالقبول » است و گرنه « واجب الرّد » خواهد بود . * * *